Ιστορία Κροκεών

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Microsoft Word - ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΡΟΚΕΩΝ.doc

Ελάχιστα δυστυχώς στοιχεία για την ιστορική διαδροµή των Κροκεών µας παρέχουν οι γραπτές πηγές καθώς και τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, η ανασκαφή του 1956 στον Καρνά και η επιγραφή που είναι εντοιχισµένη στη βρύση της πλατείας.

Ο τόπος είναι γνωστός από την αρχαιότητα για τον Κροκεάτη λίθο, ηφαιστειακό πέτρωµα που µοιάζει µε ψηφιδωτό και παρά το ότι είναι πολύ δύσκολο να κατεργασθεί, ήταν περιζήτητος από τους Μυκηναίους για λουτρά, αγγεία, σφραγίδες, κ.ά.

Με κύριο σκοπό λοιπόν την εξόρυξη και εκµετάλλευση του Κροκεάτη λίθου, δηµιουργείται ο οικισµός των Κροκεών που εκτείνεται από το λόφο του Καρνά 300 µέτρα περίπου από τις σηµερινές Κροκεές προς το Αλάηµπεη.

Η ακµή των προϊστορικών Κροκεών λοιπόν στηρίζεται κυρίως στην παραγωγή του Κροκεάτη λίθου από το λατοµείο στο Ψηφί και στην διακίνηση του από τους Μυκηναίους στα όρια του γνωστού τότε κόσµου Στοιχεία µεγάλης αξίας για την ιστορική παρουσία του χωριού µας αυτή την περίοδο 1500-1100 π.Χ., µας προσέφερε η ανασκαφή του 1956 στον Καρνά. Κατά την ανασκαφή αυτή βρέθηκαν στις πλαγιές του λόφου αρκετοί Μυκηναϊκοί θαλαµωτοί τάφοι συληµένοι, καθώς και κτιστός ορθογώνιος τάφος και διάφορα κτερίσµατα.

Η κάθοδος των Δωριέων γύρω στα 1100 π.Χ. και η καταστροφή του Μυκηναϊκού πολιτισµού, σηµαδεύει το τέλος αυτής της περιόδου και για τις Κροκεές άρχιζε: µακρά περίοδος παρακµής.

Γύρω στο 750 π.Χ. οι Σπαρτιάτες γίνονται κύριοι των Κροκεών και της πεδιάδας του Έλους και από τότε οι Κροκεάτες ως περίοικοι ακολουθούν τις εντολές της Σπάρτης.

Οι Σπαρτίάτες µη ασχολούµενοι µε πολυτελείς κατασκευές, δεν δίνουν καµία σηµασία στον Κροκεάτη λίθο που χρησιµοποιείται πλέον µόνο από τους Κροκεάτες ως οικοδοµικό υλικό.

Microsoft Word - ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΡΟΚΕΩΝ.doc

Με τον ερχοµό των Ρωµαίων στα ελληνικά πράγµατα το 146 π.Χ. Ο Κροκεάτης λίθος έρχεται πάλι στην επιφάνεια και γίνεται περιζήτητος από τους πλούσιους Ρωµαίους για πολυτελείς κατασκευές και κυρίως λουτρά.

Την εποχή αυτή κατασκευάζονται από τον Σπαρτιάτη Ευρυκλή τα περίφηµα λουτρά της Κορίνθου από τον Κροκεάτη λίθο τα οποία λέγεται ότι ήταν µεγαλοπρεπέστερα από τα λουτρά που έχτισε ο Αυτοκράτορας Αδριανός στην ίδια πόλη.

Το λατοµείο εκείνα τα χρόνια ήταν αυτοκρατορικό µονοπώλιο των Ρωµαίων και την παραγωγή και διακίνηση του Κροκεάτη λίθου παρακολουθούσε ειδικός οικονόµος του αυτοκρατορικού οίκου. Τούτο φαίνεται από την επιγραφή που είναι εντοιχισµένη στη

βρύση της πλατείας (Καλµπέτσι) και αφιερώνεται στους Διόσκουρους από τον Εύδοξο τοποτηρητή και οικονόµο του Αυτοκράτορα Δοµιτιανού, χρονολογείται δε γύρω στο 90 µ.Χ.

Γύρω στο 160 µ.χ. περνάει από τις Κροκεές ο µεγάλος περιηγητής Παυσανίας και εκτός των άλλων µας πληροφορεί ότι στην είσοδο των Κροκεών υπήρχε άγαλµα του Δία από τον Κροκεάτη λίθο και ένα χάλκινο άγαλµα στο λατοµείο.

Μα τα χρόνια περνούν. Ο αρχαίος κόσµος βρίσκεται στο τέλος της διαδροµής του. Οι επιδροµές των βάρβαρων βόρειων λαών Γότθων, Αβάρων, Σλάβων που φτάνουν µέχρι τη Λακωνική γη οδηγούν στο µαρασµό και την ερήµωση ολόκληρες πόλεις.

Μοναδική πληροφορία για το χωριό µας αυτή την περίοδο είναι ότι οι Κροκεάτες µαζί µε κατοίκους της Σπάρτης και του Έλους, διωκόµενοι από τους Αβάρους το 589 µ.Χ. κατέφυγαν στο βράχο της Μονεµβασιάς και δηµιούργησαν την ονοµαστή αυτή πόλη. Κανένα άλλο στοιχείο δεν έχουµε για τα δύσκολα αυτά χρόνια, το πιο πιθανό όµως είναι ότι οι Κροκεές έχουν καταντήσει ένας µικρός οικισµός που λόγω γειτονίας µε τους Σλάβους που έχουν εγκατασταθεί στον Ταύγετο, αποκτούν το 700-800 περίπου την Σλάβικη ονοµασία Λεβέτσοβα.

Το µεγάλο πλήθος των βυζαντινών εκκλησιών της περιόδου 1200-1300 µ.Χ. όπως Δηµήτριος, η Παναϊτσα, ο Άγιος Νικόλαος, ο Άγιος Σωτήρας του Αλάηµπεη καθώς  και  ο  Άγιος  Βλάσσης  που ανακαλύφθηκε από την Αρχαιολογική Υπηρεσία το 1991, µας οδηγεί στο συµπέρασµα ότι οι Κροκεές ή µάλλον τα Λεβέτσοβα έχουν ανακάµψει πληθυσµιακά και έχουν γίνει ένα σηµαντικό χωριό της Λακωνίας.

Microsoft Word - ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΡΟΚΕΩΝ.doc

Οι Τούρκοι φτάνουν στη Λακωνία το 1460 και οι Κροκεάτες όπως και όλοι οι Έλληνες στενάζουν υπό τον Τουρκικό ζυγό. Σκοτάδι πυκνό για τα Λεβέτσοβα της περιόδου αυτής µέχρι το 1684, οπότε οι Βενετοί γίνονται κύριοι της Πελοποννήσου µέχρι το 1715, οπότε επιστρέφουν οι Τούρκοι.

Οι Βενετοί το 1700 πραγµατοποιούν απογραφή της Πελοποννήσου η οποία για τα Λεβέτσοβα δίνει 83 οικογένειες µε πληθυσµό 354 άτοµα. Επίσης από τα αρχεία της Βενετίας µαθαίνουµε ότι επεβλήθη το 1699 στα Λεβέτσοβα πρόστιµο 2.864 βενετικές λίρες γιατί αρνήθηκαν να στείλουν εργάτες για την οχύρωση του Ισθµού της Κορίνθου.

Οι Τούρκοι ανακαταλαµβάνουν την Πελοπόννησο το 1715 και αρχίζει η σκληρότερη περίοδος της Τουρκοκρατίας. Ειδικότερα στα Λεβέτσοβα και στα γύρω χωριά, τα Μπαρδουνοχώρια όπως λεγόντουσαν τότε, Τάραψα, Δαφνί, Πέτρινα, Γοράνους κ.λ.π, έχουν εγκατασταθεί οι περίφηµοι Τουρκοµπαρδουνιώτες, οι πιο σκληροί πολεµιστές της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας.

Τρείς οχυρότατοι πύργοι των Τούρκων βρίσκονται στα Λεβέτσοβα µε σκοπό την τήρηση της τάξης και την κατάπνιξη κάθε επαναστατικής κίνησης των υπόδουλων προγόνων µας. Την περίοδο αυτή το χωριό µας εκτείνεται από την βρύση στην πλατεία από όπου και υδρεύεται προς Μπαλέικα, Κουβαρακιάνικα, Χατζιάνικα. Με την έναρξη της επανάστασης του ’21, οι Τούρκοι εγκαταλείπουν τους πύργους στα Λεβέτσοβα και στα άλλα Μπαρδουνοχώρια και καταφεύγουν στην Τρίπολη.

Οι Λεβετσοβίτες αρµατώνονται και µε αρχηγό τον Νικόλαο Γορανίτη «έτρεχον όπου τους επροσκάλη η φωνή της Πατρίδος», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται σε έγγραφο αυτής της περιόδου. Σε έρανο που γίνεται για την ενίσχυση του αγώνα του 1821 τα Λεβέτσοβα προσφέρουν 600 γρόσια και 10 άντρες στην υπηρεσία του αρχιστράτηγου Παναγιώτη Γιατράκου από την Άρνα.

Οι Λεβετσοβίτες παίρνουν µέρος σε όλες σχεδόν τις µάχες της Πελοποννήσου και διακρίνονται ιδιαίτερα σ’ αυτές, όπως για παράδειγµα αναφέρεται για τον όπως για παράδειγµα αναφέρεται για τον Νικόλαο Γορανίτη στη µάχη της Μονεµβασιάς.

Microsoft Word - ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΡΟΚΕΩΝ.doc

Κατά τις επιδροµές του Ιµπραήµ το 1825-26 τα Λεβέτσοβα λεηλατούνται και 10 πατριώτες µας αιχµαλωτίζονται και πουλιούνται στα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής. Με την απελευθέρωση το 1828 γίνεται και η πρώτη απογραφή του ελεύθερου ελληνικού κράτους η οποία δίνει για τα Λεβέτσοβα 112 οικογένειες και 6 εκκλησίες µε 2 παπάδες, τους παπα-Δηµήτρη Παντελέο και τον παπα-Πέτρο. Το πρώτο µέληµα των ελεύθερων πλέον Λεβετσοβιτών είναι η δηµιουργία Δηµοτικού σχολείου το οποίο λειτουργεί αµέσως µε χρήµατα του εκκλησιαστικού ταµείου.

Το 1834 η Ελληνική επικράτεια χωρίζεται σε Δήµους, ένας εκ των οποίων είναι και ο Δήµος Κροκεών που περιλαµβάνει τα χωριά: Λεβέτσοβα, Τάραψα, Πέτρινα, Πρίτσα, Δαφνί, κ,λ,π,, σύνολο 11 χωριά. Αρχική πρωτεύουσα του Δήµου είναι η Πέτρινα µέχρι το 1840, οπότε και γίνονται πρωτεύουσα τα Λεβέτσοβα.

Τα Λεβέτσοβα έκτοτε προχωρούν στο δρόµο της ανάπτυξης και ο πληθυσµός από 985 κατοίκους το 1853, υπερβαίνει τους 2000 το 1920. Γύρω στα 1900 αρχίζει η πνευµατική και πολιτιστική άνθηση του χωριού για να φτάσει στο αποκορύφωµα της τη δεκαετία 1920-1930.

Δίκαια το χωριό µας αυτή την περίοδο θεωρείται πολιτιστικό και πνευµατικό κέντρο όλης της Λακωνίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι µέσα σ’αυτή τη δεκαετία δηµιουργούνται 6 νέοι Σύλλογοι  µε  καλλιτεχνικά,  αθλητικά  ή φιλανθρωπικά ενδιαφέροντα. Χρονολογικά οι σύλλογοι αυτοί είναι:

1923:  Σύλλογος Φιλοπροόδων Λεβετσόβων

1925:  Σύλλογος η Φιλαρµονική Κροκεών

1925:  Ερασιτεχνικός Όµιλος Κροκεών

1927:  Σύλλογος Φιλοδένδρων Αλαηµπεγιωτών «Αι Δρυάδες»

1928:  Φιλανθρωπικός Σύλλογος «Αγία Παρασκευή»

1930:  Αθλητικός Όµιλος Κροκεών.

Η ακµή αυτή των Λεβετσόβων, που από το 1927 ξαναπαίρνουν το ιστορικό όνοµα Κροκεές, στηρίζεται κυρίως στην οικονοµική ενίσχυση των πρώτων Αµερικάνων µεταναστών µας. Και έρχονται τα δύσκολα χρόνια Οι Ιταλοί, οι Γερµανοί, ο Εµφύλιος ,  η Μετανάστευση. Είναι γνωστές σε όλους µας οι θυσίες των Κροκεατών για λευτεριά και δηµοκρατία καθώς και η ερήµωση που ακολουθεί τις δεκαετίες ’50, ’60 και συνεχίζεται µέχρι σήµερα, λόγω της µετανάστευσης του πιο δυναµικού τµήµατος του χωριού, της νεολαίας.

Από τα µέσα της δεκαετίας του 80 µε τις γεωτρήσεις που διανοίγονται, περίπου 80 αρχίζει µια προσπάθεια ανάκαµψης των Κροκεών,σταθεροποιείται ο πληθυσµός και δηµιουργείται ο Δήµος Κροκεών µε έδρα τις Κροκεές.

Αλλά για την περίοδο αυτή θα ασχοληθούµε πιο αναλυτικά παρακάτω.

ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΟΚΕΩΝ ΑΠΟ 1700 ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ.

Η απογραφή ενός πληθυσµού,δηλαδή η καταµέτρηση του καθώς και τα δηµογραφικά στοιχεία που περιέχει-σύνθεση,µεταβολές,δυναµική-είναι ένα από τα σπουδαιότερα εργαλεία µελέτης µιας κοινωνίας αφού µας δείχνει µε µια µατιά το παρόν και το µέλλον ενός τόπου.

Στην Ελλάδα έγιναν πάνω από 25 απογραφές από τη σύσταση του νεώτερου Ελληνικού κράτους µε πρώτη συστηµατική του 1861 που  κράτησε 60 µέρες. Ας έλθουµε όµως στα δικά  µας. Η πρώτη οργανωµένη  απογραφή που αναφέρει και το χωριό µας  είναι η απογραφή του 1700-απογραφή  GRIMANI όπως χαρακτηρίζεται-που διενήργησαν οι Ενετοί στην Πελοπόννησο την περίοδο της Ενετοκρατίας 1699-1715.

Σύµφωνα λοιπόν µε αυτή  στα Λεβέτσοβα-Levezeva στοΕνετικό κείµενο-κατοικούσαν 83 οικογένειες µε 354 άτοµα. Αξιοσηµείωτο είναι ότι τα µισά περίπου άτοµα 152 για την ακρίβεια είναι από 1 έως 16 ετών.

Για σύγκριση η Σκάλα τότε είχε πληθυσµό 219 και το Δαφνί 113 άτοµα. Η επόµενη απογραφή έγινε επί Καποδίστρια το 1830 και ήταν η πρώτη απογραφή του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους.

Πριν όµως ας αναφερουµε την πληροφορία ότι µετά τα Ορλωφικά του 1770 και την επιδροµή των Αλβανών που ακολούθησε, τα Λεβέτσοβα ερηµώθηκαν τελείως, για πολύ µικρό χρονικό διάστηµα.

Σύµφωνα λοιπόν µε την απογραφή του 1830 τα Λεβέτσοβα έχουν 108 οικογένειες µε 500άτοµα, το Αλάιµπεη 15 οικογένειες µε 59 άτοµα και το Ασήµι 10 οικογένειες µε πληθυσµό 41 άτοµα.

Το 1838 διέρχεται από τις Κροκεές ο Αµερικάνος ιεραπόστολος Leyburn που αναφέρει ότι στο χωριό λειτουργεί αλληλοδιδακτικό σχολείο µε πάνω από 100 µαθητές. Είναι φανερό ότι ο πληθυσµός των Κροκεών που από το1840 είναι και έδρα του οµώνυµου δήµου αυξάνεται συνεχώς. Η επόµενη απογραφή γίνεται το 1848 και δίνει για το Δήµο Κροκεών 2202 κατοίκους και για τις Κροκεές περί τους 950.

Microsoft Word - ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΡΟΚΕΩΝ.doc

Απογραφές αυτή την περίοδο γίνονται κατ’έτος µέχρι και το 1856 οπότε τα Λεβέτσοβα φτάνουν τους 1034 κατοίκους. Έκτοτε και συνοπτικά µέχρι το τέλος του 19 ου αιώνα έχουµε:

Το 1861, 1116 κατοίκους

Το 1870, 1253 κατ.

Το1879, 1275 κατ.

Το 1889, 1610 κατοίκους και το 1896 1789 κατοίκους.

Εννοείται ότι ο πληθυσµός αυτός είναι χωρίς το Αλάιµπεη και το Ασήµι , τα οποία ενδεικτικά το 1879 είχαν 160 και 93 κατοίκους αντίστοιχα και το 1896, 183 και 89.

Συνεχίζοντας την παράθεση των στοιχείων για τον πληθυσµό των Κροκεών, ερχόµαστε στην πρώτη απογραφή του εικοστού αιώνα το 1907 σύµφωνα µε την οποία ο δήµος Κροκεών θα καταργηθεί λίγα χρόνια αργότερα το 1911- έχει πληθυσµό 4715 κατοίκους, ενώ τα Λεβέτσοβα το Αλάηµπεη και το Ασήµι έχουν 1827,146 και122 κατοίκους αντίστοιχα. Παρ’ όλο δε που πριν από το 1900 έχει αρχίσει και η µετανάστευση των Κροκεατών προς την Αµερική, ο πληθυσµός βαίνει συνεχώς αυξανόµενος και η κοινότητα Κροκεών το 1920 έχει ξεπεράσει τους 2000 κατοίκους, για την ακρίβεια έχει 2129 κατοίκους.

Η δεκαετία 1920 είναι περίοδος ακµής για το χωριό µας και δηµιουργούνται αρκετοί σύλλογοι όπως ο Κροκεατικός και η Φιλαρµονική που η δράση τους συνεχίζεται ακόµη και σήµερα.

Στην απογραφή του 1928 έχουµε φτάσει τους 2416 κατοίκους και το 1940 λίγο πριν τον πόλεµο ο πληθυσµός των Κροκεών φτάνει στο ανώτερο σηµείο του ξεπερνώντας για πρώτη και µάλλον για τελευταία φορά τους 3000 κατοίκους, 3012 για την ακρίβεια.

Microsoft Word - ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΡΟΚΕΩΝ.doc

Και έρχονται τα δύσκολα χρόνια, της κατοχής, του εµφυλίου, του αγώνα και της θυσίας πολλών Κροκεατών για λευτεριά και δηµοκρατία…

Στις απογραφές του 1951 και 1961 ο πληθυσµός των Κροκεών διατηρείται σε σχετικά καλά επίπεδα µε 2547 και 2416 κατοίκους αντίστοιχα.

Η µεγαλύτερη µείωση του πληθυσµού των Κροκεών επέρχεται τη δεκαετία 60-70 οπότε η µετανάστευση προς Αυστραλία, Καναδά και Αµερική αλλά και η φυγή προς Αθήνα αφήνουν το χωριό µε 1755 κατοίκους στην απογραφή του 1971.

Μικρή µείωση παρατηρείται τη δεκαετία του 70 και φτάνουµε στην απογραφή του 1981 τους 1690 κατοίκους ενώ µεγαλύτερη είναι η µείωση την δεκαετία του 80 και έτσι στην απογραφή του 1991 έχουµε µείνει 1384.

Την τελευταία δεκαετία του εικοστού αιώνα µε την προσέλευση αρκετών µεταναστών από τα γειτονικά Βαλκανικά κράτη κυρίως Αλβανών παρατηρήθηκε σταθεροποίηση του πληθυσµού των Κροκεών και έτσι στην τελευταία απογραφή του 2001 µετρηθήκαµε 1399 κάτοικοι.

Κλείνοντας ας συνοψίσουµε τα παραπάνω για τον εικοστό αιώνα µε ένα µικρό γράφηµα.

Χωρίς τίτλο

 

ΚΡΟΚΕΕΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Α. 1900-1940

Η οικονοµική ζωή των Κροκεών στηρίζεται κυρίως στον αγροτικό τοµέα αλλά και στα δολάρια που έρχονται από την Αµερική όπου κατά κύµατα µεταναστεύουν οι Κροκεάτες από το 1890 περίπου. Είναι χαρακτηριστικό ότι τότε οι Κροκεάτισες θεωρούνται πολύφερνες νύφες σε ολόκληρη τη Λακωνία λόγω των δολαρίων που συγκεντρώνουν οι µετανάστες γονείς και αδέλφια.

Microsoft Word - ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΡΟΚΕΩΝ.doc

Όλη αυτή την  περίοδο ο πληθυσµός αυξάνεται  και ξεπερνάει τις 3000 πριν  τον πόλεµο του 1940, µε τα  δολάρια εξ Αµερικής συντηρούνται  ολόκληρες οικογένειες και πραγµατοποιούνται  διάφορα έργα όπως το παλιό  Γυµνάσιο τωρινό Πνευµατικό  κέντρο και άλλα. Περισσότεροι από  πέντε γιατροί διατηρούν  ιατρεία στις Κροκεές, λειτουργούν δύο φαρµακεία και ιδωτικό εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικού ρεύµατος.

Οι Μικρασιάτες πρόσφυγες που φτάνουν τότε στις Κροκεές εκατό περίπου τον αριθµό δίνουν τη δική τους πινελιά στην ανάπτυξη της µικρής µας πόλης στήνοντας ακόµη και µικρές οικογενειακές βιοτεχνίες.

Αν και τα χρήµατα είναι λιγοστά για τον πολύ κόσµο όλοι τα βολεύουν η οικόσιτη κτηνοτροφία ανθεί και µεροκάµατο υπάρχει πάντα για όποιον θέλει να δουλέψει. Και µιλώντας για κτηνοτροφία δεκάδες είναι οι κτηνοτρόφοι από τα µέρη της Τρίπολης που ξεχειµωνιάζουν µε τα κοπάδια τους στις Κροκεές δίνοντας ένα πρόσθετο εισόδηµα στους ντόπιους, που νοικιάζουν τα χωράφια τους για βοσκή. Τα πολλά εργατικά χέρια είναι ευλογία θεού για κάθε οικογένεια, τα περισσότερα παιδιά πάνε τρεις-τέσσερις τάξεις στο Δηµοτικό και αρχίζουν να δουλεύουν στα χωράφια, σε δηµόσια έργα, στην κτηνοτροφία ή όπου αλλού υπάρχει δουλειά.

Εκτός από το Δηµοτικό σχολείο αυτά τα χρόνια λειτουργεί και το Ηµιγυµνάσιο Κροκεών. Όσοι θέλουν και µπορούν οικονοµικά να συνεχίσουν στο επόµενο στάδιο κατευθύνονται προς Γύθειο ή Σπάρτη µέχρι το 1951 που ιδρύεται το Γυµνάσιο Κροκεών και κλείνουν τα διάφορα Ηµιγυµνάσια και Γυµνασιακά παραρτήµατα.

Στον αγροτικό τοµέα τώρα που ασχολείται η µεγάλη πλειοψηφία των κατοίκων καλλιεργούνται διάφορα είδη µε µικρές αποδόσεις και τεράστιο µόχθο. Ενδεικτικά αναφέρουµε την παραγωγή του 1926-27 όπως καταγράφεται στην εφηµερίδα ¨ΑΙ ΚΡΟΚΕΑΙ¨ του 1927.

Microsoft Word - ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΡΟΚΕΩΝ.doc

Η παραγωγή τότε µετριέται σε οκάδες (1 οκά=1,3 κιλά) και είναι: Σµιγός 90.000 οκάδες- Κριθάρι 10.000 οκάδες- Σανός 20.000 οκάδες- Μούστος 75.000 οκάδες- Λάδι 60.000 οκάδες-Σύκα 5.000 οκάδες- Βελανίδια 25.000 οκάδες.

Εκτός από αυτά καλλιεργούνται και πορτοκάλια, ντοµάτες , πεπόνια και άλλα κυρίως στην περιοχή των Μύλων όπου υπάρχει νερό και στον κάµπο των Κροκεών. Η εφηµερίδα ¨ΑΙ ΚΡΟΚΕΑΙ¨ αυτής της περιόδου προτρέπει τους αγρότες να στραφούν σε πιο προσοδοφόρες καλλιέργειες όπως το λάδι και ν’ αφήσουν τα αµπέλια, το µούστο και το κρασί που συντηρεί κυρίως τις περίπου 45 ταβέρνες που είναι σε κάθε γωνιά του χωριού. Τέλος το1938 ιδρύεται στις Κροκεές Δηµόσιο Ταµείο και Οικονοµική Εφορία.

Συµπερασµατικά για την περίοδο αυτή που θα την χαρακτηρίζαµε χρυσή εποχή των Κροκεών η µικρή µας πόλη είναι το τρίτο πληθυσµιακό κέντρο του νοµού µας µετά τη Σπάρτη και το Γύθειο και το εµπορικό κέντρο της Νότιας Λακωνίας.

Β. 1950-2005

Μεγαλύτερο φόρο αίµατος από ότι τους αναλογούσε πλήρωσαν οι Κροκεάτες την δεκαετία 1940-50 µε 63 νεκρούς κατά την κατοχή 40-44 και τον εµφύλιο πόλεµο που ακολούθησε.

Η γη παραµένει ακαλλιέργητη αυτή την δεκαετία, η οικονοµία καταστρέφεται και πολλές οικογένειες οδεύουν την περίοδο του εµφυλίου προς τις πόλεις Σπάρτη και κυρίως Αθήνα για µεγαλύτερη ασφάλεια και αναζήτηση εργασίας. Όµως η ζωή έχει τις απαιτήσεις της και έτσι µε σκληρή δουλειά και εντατικοποίηση των καλλιεργειών η παραγωγή γρήγορα ξεπερνάει τα προπολεµικά επίπεδα.

Ακόµη φυτεύονται χιλιάδες νέα δέντρα κυρίως ελιές, τα αµπέλια σιγά-σιγά ξεριζώνονται και κάνουν την εµφάνιση τους τα πρώτα τρακτέρ.

Λειτουργούν αυτά τα χρόνια τρία ιδιωτικά ελαιουργικά εργοστάσια όπου ο κάθε παραγωγός προσκοµίζει την παραγωγή του και παίρνει την ποσότητα του λαδιού που παράγει, την αποθηκεύει σπίτι του και την διαθέτει µόνος του στην αγορά.

Τρεις κεραµοποιίες που δηµιουργούνται αυτή την περίοδο δίνουν εργασία σε αρκετούς Κροκεάτες και µέχρι το 1991 που θα κλείσει και η τελευταία έχουν προσφέρει πολλά στον τόπο µε τις θέσεις εργασίας που προσφέρουν και κατ’ επέκταση στη µείωση της µετανάστευσης. Παρόλα όλα αυτά η µικρή παραγωγή , οι χαµηλές τιµές των προϊόντων και η ανεργία που καλπάζει ιδιαίτερα για τους νέους δεν µπορούν να στηρίξουν το επίπεδο ζωής που προσδοκούν οι Κροκεάτες και που δεν έχει καµία σχέση µε το προπολεµικό οδηγεί εκατοντάδες νέους στην ξενιτιά ή στην Αθήνα.

Το 1961 λόγω της ασύστολης εκµετάλλευσης των ιδιωτικών ελαιοτριβείων δηµιουργείται ο Ελαιουργικός Συνεταιρισµός Κροκεών µε 68 µέλη (σήµερα τα µέλη είναι 480) που σε λίγα χρόνια θα γίνει η οικονοµική βάση των Κροκεών. Το 1962 διοργανώνεται για πρώτη φορά το καρναβάλι Κροκεών που τονώνει την εµπορική κίνηση και σε λίγα χρόνια γίνεται Πανελλήνια γνωστό συγκεντρώνοντας χιλιάδες κόσµο την Κυριακή της αποκριάς.

Microsoft Word - ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΡΟΚΕΩΝ.doc

Γύρω στα µέσα της δεκαετίας του 1980 ανοίγονται οι πρώτες γεωτρήσεις στις Κροκεές βρίσκεται άφθονο νερό και γίνεται µία προσπάθεια αλλαγής καλλιεργειών στρεφόµενοι κυρίως προς τα εσπεριδοειδή.

Η προσπάθεια αυτή δεν θα ευοδωθεί, αλλά η διάνοιξη γεωτρήσεων είτε ατοµικών είτε οµαδικών συνεχίζεται έχοντας φτάσει σήµερα περίπου τις ογδόντα.

Η παραγωγή λαδιού έτσι αυξάνεται και καλλιεργούνται και διάφορα κηπευτικά όπως ντοµάτες πεπόνια και άλλα, επιτυγχάνονται καλές αποδόσεις και αύξηση εισοδηµάτων. Αυτή την περίοδο δηµιουργείται και το ΚΤΕΟ Λακωνίας στις Κροκεές προσφέροντας θέσεις εργασίας και εισοδήµατα για το χωριό.

Ο 20ος αιώνας κλείνει µε τη δηµιουργία του Δήµου Κροκεών µε έδρα τις Κροκεές και 3 γειτονικά χωριά στις υπηρεσίες του οποίου βρίσκουν εργασία αρκετοί Κροκεάτες.

ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Όπως είπαµε και πιο πάνω οι Κροκεές σήµερα είναι έδρα του Δήµου Κροκεών που συστήθηκε το 1999, έχει συνολικό πληθυσµό και περιλαµβάνει και τα γειτονικά χωριά Δαφνί, Βασιλάκιο και Λάγιο.Είναι ηµιορεινός Δήµος µε πρόσβαση όµως στην θάλασσα όπου διαθέτει µερικές από τις πιο όµορφες παραλίες του Λακωνικού κόλπου. Διαθέτει τις παρακάτω Δηµόσιες Υπηρεσίες ΔΟΥ, Ειρηνοδικείο, Αστυνοµικό Τµήµα, Συµβολαιογραφείο, Υποθηκοφυλακείο, Υποκατάστηµα Αγροτικής Τράπεζας, Παιδικός Σταθµός, Νηπιαγωγείο, ΔηµοτικόΣχολείο, Γυµνάσιο, Λύκειο Αγροτικό Ιατρείο µε 2 γιατρούς και το ΚΤΕΟ Λακωνίας.

Microsoft Word - ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΡΟΚΕΩΝ.doc

Από εµπορικές επιχειρήσεις λειτουργούν σήµερα περισσότερες ίσως από όσες θα έπρεπε. Αναλυτικά έχουµε λοιπόν:

Δέκα Καφενεία και καφετερίες, έξι ταβέρνες, ένα οδοντιατρείο και δύο φαρµακεία, δύο φροντιστήρια Αγγλικών, δύο βενζινάδικα, ένα λογιστικό γραφείο, δύο κοµµωτήρια και ένα κουρείο, δύο καταστήµατα µε είδη ένδυσης και υπόδησης, τρία ξυλουργεία και τρία καταστήµατα αλουµινοκατασκευών και σιδηροκατασκευών.

Ακόµη ένας φούρνος και 5 σούπερ ή µίνι µάρκετ, ένα Βιβλιοπωλείο και ένα κατάστηµα µε είδη δώρων. Επίσης υπάρχει ένα κατάστηµα µε ζωοτροφές, ένα µηχανουργείο, ένα ΠΡΟΠΟ, µία αντιπροσωπεία ποτών και αναψυκτικών και δύο γραφεία ασφαλιστικών υπηρεσιών. Τέλος υπάρχει και µία φάρµα που διαθέτει βιολογικά προϊόντα.

Οι επιχειρήσεις αυτές είναι ατοµικές και οικογενειακές και οι κάτοχοι τους δεν εξασφαλίζουν τα προς το ζην µόνο από αυτές, αλλά και από την αγροτική τους εργασία. Ακόµη πρέπει να σηµειωθεί ότι κατά την καλοκαιρινή περίοδο όπως και την περίοδο Χριστουγέννων και Πάσχα ο πληθυσµός του χωριού σχεδόν διπλασιάζεται µε τον ερχοµό για διακοπές των Κροκεατών Αθήνας, Αµερικής, Καναδά και Αυστραλίας.

Microsoft Word - ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΡΟΚΕΩΝ.doc

Η κατανοµή τώρα του πληθυσµού σε σχέση µε την ηλικία και την εργασία τους έχει ως εξής: Περίπου 500 κάτοικοι είναι συνταξιούχοι κυρίως του ΟΓΑ, αλλά και του Δηµοσίου, ΙΚΑ, ΤΕΒΕ ακόµη και του ΝΑΤ. Αρκετοί από αυτούς φυσικά ασχολούνται και µε τις αγροτικές εργασίες. Περίπου 160 άτοµα είναι παιδιά ηλικίας κάτω των 18 ετών που φοιτούν στα διάφορα σχολεία ή περιµένουν να έλθει η σειρά τους για αυτό.

Microsoft Word - ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΡΟΚΕΩΝ.doc

Γύρω στους 80 είναι οι οικονοµικοί µετανάστες κυρίως από Αλβανία και λίγοι από Βουλγαρία που απασχολούνται κυρίως στα χωράφια, αλλά και σε άλλες εργασίες όπως οικοδοµές, προσφορά υπηρεσιών σε ηλικιωµένα άτοµα κλπ.

Αφαιρώντας και περί τα 40 άτοµα που είναι µόνιµοι δηµόσιο υπάλληλοι, ο υπόλοιπος πληθυσµός ασχολείται κυρίως µε τα αγροτικά και τις µικροεπιχειρήσεις που αναφέραµε πιο πάνω.

Η αγροτική παραγωγή τώρα αφορά κυρίως το λάδι και τις ελιές Καλαµών αλλά και πορτοκάλια, ντοµάτες, πεπόνια και άλλα. Το λάδι Κροκεών είναι άριστης ποιότητας έχει ονοµασία προέλευσης και έχει πάρει βραβεία σε αρκετούς διεθνείς διαγωνισµούς.

Η µεγαλύτερη ποσότητα περί τους 600 τόνους κατά µέσο όρο το έτος παράγεται από τους αγρότες που είναι µέλη του Συνεταιρισµού Κροκεών και διατίθεται µε δηµοπρασίες στους διάφορους εµπόρους. Ακόµη γύρω στους 200 τόνους ετησίως παράγονται από αγρότες που δεν είναι µέλη του παραπάνω Συνεταιρισµού.

Έχουµε λοιπόν µια συνολική παραγωγή 800 τόνων περίπου ανά έτος που ακόµα και φέτος που η τιµή του λαδιού ήταν χαµηλή προσφέρουν ένα εισόδηµα 2.400.000 ευρώ στους Κροκεάτες, που φτάνουν γύρω στα 3.500.000 ευρώ µαζί µε τις διάφορες επιδοτήσεις. Δεν θα είµαστε µακριά από την πραγµατικότητα αν προσδιορίζαµε περίπου στο 1.000.000 ευρώ το εισόδηµα από τα άλλα γεωργικά προϊόντα που παράγονται στις Κροκεές και γύρω στα 3.000.000 ευρώ κατ’έτος το ποσό των συντάξεων.

Άλλη πηγή εισοδήµατος για το χωριό είναι οι Κροκεάτες Αθηνών και εξωτερικού που µε τις συχνές επισκέψεις τους και τις καλοκαιρινές διακοπές τους αφήνουν κατ’ έτος στο χωριό το λιγότερο 1.000.000 ευρώ.

Αθροίζοντας όλα αυτά µαζί µε τη µισθοδοσία δηµοσίων υπαλλήλων και τα χρήµατα που µέσω των διαφόρων επιχειρήσεων εισρέουν στο χωριό θα λέγαµε ότι το συνολικό ποσό που εισρέει στις Κροκεές ανά έτος κυµαίνεται περίπου στα 10.000.000 ευρώ. Έτσι το κατά κεφαλή εισόδηµα των Κροκεατών διαµορφώνεται γύρω στις 7.000 ευρώ που ας µας επιτραπεί να το θεωρήσουµε ικανοποιητικό για το επίπεδο και το κόστος ζωής της Ελληνικής επαρχίας.

Τέλος οι καταθέσεις των Κροκεατών στο Ταχυδροµικό Ταµιευτήριο, Αγροτική Τράπεζα Κροκεών και στη Σπάρτη υπερβαίνουν σύµφωνα µε τις πληροφορίες µας τα 60.000.000 ευρώ.

Δημήτριος Χριστάκος του Ιωάννη
Καθηγητής Μαθηματικών Γυμνασίου Κροκεών